استان آذربايجان شرقي با داشتن حدود 8000 كارخانه و كارگاه صنعتي يكي از قطب هاي مهم صنعتي كشور محسوب مي گردد. توليدات عمده صنعتي در اين منطقه عبارتند از : مواد غذايي، مواد شيميائي، چرم، كاني غيرفلزي، فلزات اساسي، ماشين آلات نساجي و فرش. اين محصولات هم براي مصارف داخلي و هم براي صادرات حائز اهميت فراواني هستند.
برخي از بنگاه هاي صنعتي استان به شرح زير مي باشد:


ـ پتروشيمي تبريز: توليد مواد اوليه انواع لاستيك و پلاستيك.


ـ پالايشگاه تبريز.


ـ ماشين سازي تبريز: توليد انواع ماشين ابزار.


ـ تراكتورسازي: توليد تراكتور صنعتي و كشاورزي، كاميونت، موتور گازوئيلي، ماشين آلات صنعتي، قطعه آهنگري، ريخته گري.


ـ پمپيران: توليد انواع پمپ هاي آب ـ لجن كشي و نفتكش.


ـ بلبرينگ سازي: توليد ليفت تراكهاي ديزلي ـ الكتريكيـ بالابر و يدك كش.


ـ چرخشگر: توليد انواع گيربكس خودروها.


ـ ايدم: توليد موتورهاي ديزلي و قطعات يدكي.


ـ سيمكات: توليد انواع سيم كابل با هادي مس و آلومينيوم، راد آلومينيوم و گرانول p.v.c.


ـ پيستون سازي.


ـ كمپرسورسازي.


ـ داروسازي.


ـ سرم سازي.


ـ صنايع قطعات خودرو.


ـ سيمان.


ـ كاشي سراميك.


ـ چرم، نساجي.


ـ موادلبني.


ـ شكلات و ويفر.


ـ ساير: شامل صابون، خشكبار و سبزه پاك كني و ...


از منظر معادن نيز استان آذربايجان شرقي، يكي ازمناطق غني كشور مي باشد كه در آن 110 معدن فعال وجود دارد و 45 نوع ماده معدني شناخته شده از آنها استخراج مي شود.
از مهمترين معادن استان معدن مس در "سوسنگرد" اهر است كه با دارا بودن دو ميليارد تن ذخيره، يكي از معادن بزرگ مس دنيا مي باشد. طــلاي خاروانا، دياتوميت، نفلين سينيت وسنگ هاي تزئيني از ديگر معادن استان هستند كه از آنها بهره برداري لازم به عمل مي آيد.
خاصيت گوناگون زمين شناسي استان آذربايجان شرقي نظير پديده هاي ماگماتيسم، متامورفيسم و شرايط ويژه حوضه هاي رسوبي سبب گرديده تا در استان آذربايجان شرقي مجموعه اي غني از ذخائر معدني فلزي و غيرفلزي وجود داشته باشد.
جدا از تنوع، فراواني و ذخيره هاي اقتصادي، يكي از ويژگي هاي معدني استان آذربايجان شرقي وجود ذخايري از قبيل: دياتوميت، نفلين، سينيت، برليت و ... مي باشد كه پاره اي از آنها در سطح كشور منحصر به فرد مي باشد.
كانسارها و پتانسيل هاي معدني آذربايجان شرقي را مي توان به شرح زير خلاصه كرد:


1ـ مس:
كمربند مس دار طارم ـ قفقاز از بخش شمال خاوري استان آذربايجان شرقي عبور مي كند به همين دليل مس، يكي از عمده ترين توانائي هاي معدني استان است كه پاره اي از آنها نظير مس پورفيري، سونگون، ارزش اقتصادي بسيار در خور توجه دارند.
در كانسار و انديس هاي مزرعه، خوينرود، بالوجه، قره چيلر، آستامال و ... كاني سازي از نوع مس، مس موليبدن، سرب ـ طلا، مآهن ـ مس، مس ـ طلا و مس ـ نقره مي باشد.


2ـ سرب و روي:
در معادن مس سونگون زردنگاب، بارملك و مردانقم، تمركز هاي فرعي از سرب و روي رگه اي گزارش شده است.
معادن متروكه جويبند، شاهقلي بيگلي، ايابين، سنجده و همچنين آثار كاني سازي سرب و روي در نواحي قزل قلعه، اوزون دره و ... حاكي از كاني زائي سرب و روي در استان آذربايجان شرقي است.


3ـ آهن:
سرباره هاي ذوب قديمي و همچنين وجود نشانه هائي از آهن در نواحي اهر، مرند، شاهين دژ، احتمال وجود ذخايري از آهن را نشان مي دهد.
بازديدهاي كارشناسي، ساليان اخير، حاكي از تيب آهن رگه، رگه اي با ذخاير كوچك مي باشد.


4ـ منگنز:
در بعضي نواحي آذربايجان شرقي نظير ايده لو، خليفه كمال، گلوجه، چاي تلوار، قره آغاج، زرشلو، بستان آباد، نشانه و پتانسيل هائي از منگنر وجود دارد كه در طرح اكتشافات منگنز سراسري درفاصله ساليان 63 ـ 67 اين انديس ها مورد بازديد قرارگرفته و خاير آنها، قابل توجه، گزارش نشده است.


5 ـ جيوه:
در مناطق سارب چمن، خوينرود و اهر آثار و نشانه هائي از جيوه گزارش شده است.

6 ـ طلا و نقره:
طلا و نقره به صورت عناصر فرعي همراه با مس در برخي از معادن مشاهده شده است. مثلاً در معادن مس اهر (مزرعه ، خوينرود و ... ) نقره به همراه مس است. در معدن مس مزرعه ميزان نقره 100 گرم در تن برآورد شده است.


7 ـ موليبدن:
مولبيده به طور عمده در كانسار مس پورفيري سونگون به همراه مس مشاهده مي شود ولي به همراه مس و به صورت محصول فرعي در كانسارها و انديس ها مس قره دره، زند آباد، چشمه خان نيز ديده شده است


8 ـ اورانيوم:
در بعضي از توده هاي نفوذي اسيد (گرانيتوئيدها) مشكين شهر، اهر، هريس، سراب، كاني هاي عنصر اورانيوم وجود دارد كه بر روي برخي از آنها سازمان انرژي اتمي فعاليت هاي اكتشافي انجام داده است.


9ـ پرليت:
در منطقه ميانه به ويژه در نواحي شيرين بلاغ، سفيدخانه، عجمي، اشلق جاي، ذخاير با ارزشي از پرليت وجود دارد.

10ـ دياتوميت:
مهمترين كانسار دياتوميت آذربايجان شرقي در 45 كيلومتري جنوب تبريز (معدن ممقان) قرار دارد. افزون بر آن ذخايري در ناحيه ورزقان گزارش شده است.



11ـ نفلين سينيت:
معادن نفلين سينيت كشور در نواحي زرگاه، كليبر از استان آذربايجان شرقي قرار دارند كه از نظر توليد آلومينا و فلدسپات از اهميت ويژه اي برخوردارند. در حال حاضر از نفلين سينيت رزگاه جهت توليد آلومينا و از نفلين سينيت كليبر، جهت توليد فلدسپات مطالعات گسترده اي در دست انجام مي باشد.


12ـ زغال سنگ:
يكي از توانائي هاي معدني استان آذربايجان شرقي، زغال سنگ است كه به ويژه در جنوب مراغه، جلفا و شمال كليبر وجود دارد.


13ـ كائولن:
زنوز (مرند)، هشترود، اهر، بستان آباد، مشكين شهر، بخش هائي از استان آذربايجان شرقي هستند كه انباشته هائي از كائولن دارند.

14ـ سيليس:
در نواحي ميانه، اهر، مراغه و مشكين شهر، ذخايري از سيليس گزارش شده است.


15ـ آلونيت:
از ذخاير آلونيت آذربايجان شرقي مي توان به كانسارهاي آلونيت مشكين شهر، نقدوز، اهر، اشاره كرد.


16ـ ساير موارد:
زرنيخ، بنتونيت، فلدسپات، ميكا، تالك، آسبست، گرافيت، گوگرد، باريت، گچ، سنگ آهنك ، سنگ هاي تزئيني، پوكه معدني از جمله ذخاير فلزي و غيرفلزي هستند كه پتانسيل خوبي در استان آذربايجان شرقي دارند.