فصل 1:

اطلاعات اقليمي و اقتصادي كشور و استان

1-1 كشور ما (جمهوري اسلامي ايران)

ـ مساحت : ايران با مساحت 1648195 كيلومترمربع در قاره آسيا ـ منطقه خاورميانه واقع شده است.

ـ موقعيت جغرافيايي :

شمال : جمهوري تركمنستان، درياي خزر، جمهوري آذربايجان و ارمنستان

شرق : افغانستان و پاكستان

غرب : عراق و تركيه

جنوب : خليج فارس و درياي عمان

ـ تقيسمات كشوري : ايران داراي 28 استان ، 314 شهرستان، 928 شهر و 2350 دهستان مي باشد.

ـ آب و هوا:

1- آب و هواي بياباني و نيمه بياباني شامل : بخش عظيمي از قسمت داخلي و كناره هاي جنوبي

2- آب و هواي كوهستاني: كه به دو نوع آب و هواي سرد كوهستاني شامل بلنديها البرز و زاگرس و قلل مرتفع سهند و سبلان و آب هواي معتدل كوهستاني تقسيم مي شود.

3- آب و هواي خزري : شامل ناحيه باريك و كم وسعتي ميان درياي خزر و رشته كوه البرز

ـ محصول ناخالص داخلي :

كل سهم ارزش افزوده فعاليتهاي اقتصادي در محصول ناخالص داخلي به قيمت جاري 1380، 8/639225 ميليارد ريال بوده كه درصد سهم هر كدام بخشها به شرح ذيل مي باشد.

ـ جمعيت: جمعيت ايران در سال 1382، 66479837 نفر برآورد شده است.

ـ زبان : زبان رسمي كشور زبان فارسي ، و زبانها و لهجه هاي محلي نيز مراوده مي گردد.

ـ نرخ بيكاري : نرخ بيكاري در سال 1381، 80/12 درصد بوده است.

2-1 معرفي استان آذربايجان شرقي

ـ مساحت: مساحت استان 88/45490 كيلومتر مربع بوده كه حدود 8/2 درصد مساحت كل كشور ايران مي باشد

- تقسيمات كشوري:

استان با مركزيت شهر تاريخي و صنعتي تبريز داراي 19 شهرستان ، 42 بخش ، 141 دهستان، 55 شهر 3177 آبادي كه از بين آنها 2830 آبادي داراي سكنه و بقيه 347 آبادي خالي از سكنه مي باشد.استان آذربايجان شرقي از نظر مساحت رتبه 10، تعداد شهرستان رتبه 4، تعداد بخش رتبه 5، تعداد شهر رتبه 4، تعداد دهستان رتبه 3 را در بين استان ها به خود اختصاص داده است.

- موقعيت جغرافيائي :

از طرف شمال با جمهوريهاي آذربايجان و نخجوان و ارمنستان با خط مرزي حدود 235 كيلومتر از طريق سه نقطه جلفا ، خداآفرين و پلدشت صورت مي گيرد. با اهميت ترين آنها شهر جلفا بوده و از طريق خط آهن نخجوان – ايروان وتفليس به جمهوري اكراين و بنادر درياي سياه متصل و از جنوب با استان زنجان، از شرق با استان اردبيل و از غرب با آذربايجان غربي مرز مشترك دارند.

- توپوگرافي :

ارتفاع استان از سطح دريا از 160 تا 4881 متر متغير مي باشد . بطوريكه كم ارتفاع ترين نقطه استان در كناره هاي ارس و بلندترين نقطه آن قله سبلان است. ميزان نزولات جوي در استان بطور متوسط از 250 الي 600 ميلي متر مي باشد.

- جمعيت :

جمعيت استان در سال 1382 حدود 3386817 نفر بوده كه حدود 09/5 درصد جمعيت كشور را (66479837 نفر) تشكيل مي دهد.

ـ توليد ناخالص داخلي :

توليد ناخالص داخلي استان در سال 1379 برابر با (4/26166 ميليارد ريال كه حدود 05/4 درصد از محصول ناخالص داخلي كشور (5/645854 ميليارد ريال ) را به خود اختصاص داده است.

ـ تركيب توليد ناخالص داخلي :

بخشهاي اقتصادي و سهم استان از ارزش افزوده محصول ناخالص داخلي كشور در سال 79

ـ توليد سرانه:

توليد سرانه استان در سال 1379 ، 7781 هزار ريال بوده در حاليكه متوسط توليد سرانه كشور 10145 هزار ريال است بعبارت ديگر سرانه GDP استان تنها 7/76 درصد GDP سرانه كشور مي باشد.

ـ تركيب اشتغال :

براساس نتايج طرح آماري وضعيت شاغلين استان در بخشهاي اقتصادي در سال 1381 به شرح ذيل مي باشد.

كشاورزي60/27 درصد ، صنعت 30/36 درصد ، خدمات10/36 درصد. همچنين وضعيت تركيب اشتغال به تفكيك سواد به شرح جدول ذيل مي باشد.

جدول شماره (1-1)، مقايسه وضعيت اشتغال كشور و استان براساس مدرك تحصيلي (درصد)

منبع : سازمان مديريت و برنامه ريزي استان ، (1381)، بررسي تطبيقي استانهاي كشور با نگاهي به جايگاه استان آذربايجان شرقي (معاونت امور اقتصاد و برنامه ريزي).

ـ بيكاري :

ميزان بيكاري در سال 1381 در كل استان 80/7 درصد بوده، كه اين رقم در نقاط شهري 90/10 درصد و نقاط روستايي 90/3 درصد است و اين در حالي است كه درصدهاي بيكاري كشور به ترتيب 80/12، 30/14، 90/10 مي باشد

3-1 مزيت هاي سرمايه گذاري در استان آذربايجان شرقي

1-3-1 عرصه جغرافياي اقتصادي

1- برخورداري از موقعيت ويژه جغرافيايي و قرار گرفتن در مسير جاده ابريشم و چهارراه تجارتي شرق و غرب و آسياي ميانه

2- همسايه بودن با كشورهاي خارجي (جمهوري آذربايجان و جمهوري ارمنستان و تركيه از طريق بازرگان )

3- برخورداري از منابع طبيعي ، اقليم مستعد وخاك حاصلخيز كشاورزي

4- جاري بودن رودخانه هاي دائمي و پر آب ارس ، قزل اوزن و آجي چاي در داخل حوزه هاي آبريز استان

5- وجود منطقه آزاد تجاري، صنعتي جلفا در حاشيه مرزي شمال استان

6- يكي از قطبها و مراكز تجارتي در شمال غرب كشور به لحاظ موقعيت خاص و قدمت ديرينه در امر داد و ستد و تجارت

2-3-1 عرصه فعاليت هاي توليدي

1- يكي از قطبهاي صنعتي كشور ، به لحاظ تمركز صنايع سنگين توليد كننده ماشين آلات و تجهيزات صنايع داروئي غذايي نساجي و ...

2- برخورداري از مواد اوليه براي توسعه صنايع تبديلي

3- برخورداري از ذخاير معدني غني و متنوع و يكي از مراكز بزرگ مس دنيا

4- وجود صنايع بالادست از جمله مجتمع عظيم پتروشيمي تبريز

5- ايجاد شهرك ويژه سرمايه گذاري خارجي در تبريز

6- وجود شهركها و نواحي صنعتي در نقاط مختلف استان

7- نيروي كار ارزان قيمت در بخشهاي مختلف اقتصادي

8- منابع انرژي مصرفي ارزان نظير ،آب ، برق ، گاز و ...

4-3-1 عرصه زيرساختها

1- وجود دو نيروگاه برق حرارتي وگازي در استان و شبكه هاي وسيع توزيع و انتقال برق

2- وجود پالايشگاه تبريز و شبكه هاي انتقال نفت و گاز طبيعي

3- برخورداري از شبكه هاي وسيع حمل و نقل جاده اي – راه آهن – فرودگاه بين المللي تبريز

4- وجود بازارچه هاي مرزي مشترك با كشورهاي آذربايجان و ارمنستان

5- وجود دانشگاهها و مراكز آموزش فني و حرفه اي و مؤسسات تحقيقاتي صنعتي ، تامين كننده نيروي انساني ماهر و متخصص در استان

6- اجراي برنامه اتوماسيون اداري و ايجاد ساختار فيزيكي و سخت افزاري لازم براي توسعه تكنولوژي اطلاعات (ICT)

5-3-1 عرصه خدمات و بازرگاني

1- وجود مركز خدمات سرمايه گذاري در استان

2- وجود مركز خدمات صادرات در استان

3- وجود نمايشگاه بين المللي بازرگاني و صنعتي تبريز

4- برخورداري از شبكه وسيع مؤسسات مالي، پولي و اعتباري

5- وجود تشكل هاي دولتي و خصوصي در حوزه خدمات بازرگاني و اقتصادي نظير : اتاق بازرگاني و صنايع و معادن- خانه صنعت - انجمن مديران صنايع و ...

6- وجود پنج مركز گمرك در داخل محدوده و نوار مرزي شمال استان

7- برخورداري از سيلوها، انبارها و سردخانه هاي مناسب

8- دسترسي آسان به زمين سرمايه گذاري و واگذاري سهل عرصه هاي ملي جهت فعاليت هاي اقتصادي.